Korte toelichting doel van de opgave
De opgave deelsystemen gaat over het realiseren van opgaven, zoals de kaderrichtlijn water en veenweide, in de polders en de vrij afstromende gebieden. Daarnaast gaat deze opgave over het beheren en onderhouden van de diverse assets, zorgdragen dat het watersysteem dagelijks goed functioneert en rekening houdt het met dagelijkse (weer)veranderingen. Binnen de opgave deelsystemen werken we samen met de omgeving om alles te realiseren.
De uitdaging is elke dag zorg te dragen voor doorstroming van het water en een goede waterkwaliteit. Daarnaast willen we voorbereid zijn op de toekomst. De assets zoals stuwen, gemalen en sifons, moeten ook functioneren in de toekomst. Dat vraagt om het managen van deze assets nu en straks. Klimaatverandering daagt ons uit om keuzes te maken over het functioneren van het watersysteem. Wat doen we bij meer extreme weersveranderingen? En hoe betrekken we de burger bij het waterbeheer? Deze uitdagingen zijn nu al actueel.
Reguliere werkzaamheden
In 2021 stonden we in de zomer voor een periode van wateroverlast. We hebben eraan gewerkt om de overlast voor de ingelanden zo klein mogelijk te houden door het inzetten van extra pompcapaciteit en door te anticiperen om extra bemalingen op de boezem. De uitdagingen die aan het licht zijn gekomen in deze periode, pakken we op.
In het najaar is er veel extra hekkelspecie afgevoerd. Vooral in Zuidoost Friesland stonden de sloten vol met waternavel. We hebben extra inzet gepleegd in beheer en bestrijding van deze invasieve plant. Ook de ingelanden met bovenmatig waternavel op het land heeft moeten ontvangen, zijn we tegemoet gekomen.
Maar de meeste tijd en inzet gaat naar ons dagelijks werk, namelijk het beheren en onderhouden van al die kilometers watergangen en de passieve en actieve kunstwerken. Door te hekkelen, te schouwen, te baggeren, te bestrijden, te monitoren, vergunningen te verlenen, te handhaven en de assets te onderhouden, werkt ons watersysteem elke dag. We doen ons werk zo goed, dat de Friese burger het niet eens merkt en er vanuit gaat dat zij dagelijks kunnen wonen, werken en leven in het Friese.
Trends en ontwikkelingen
De omgevingswet vraagt ons om samen met de inwoners te werken en leven met ons water. Meer maatwerk qua watersysteemoplossingen in streek en meer kijken wat wel kan, zijn de uitdagingen. Door het beter volgen van vragen van de burgers in ons zaaksysteem en door de burger bewuster te maken van zijn eigen verantwoordelijkheid, willen we omgeving waterbewuster maken.
Door digitaal te transformeren, heeft het waterschap de uitdaging om huidige taken heel anders aan te pakken. Het schouwproces en het opsporen van illegale dempingen, worden getransformeerd. Het doel is efficiënter werken en met hetzelfde aantal mensen meer werk verzetten.
Want dat laatste is nodig. Klimaatverandering vraagt van het waterschap een bredere maatschappelijke inzet. We staan voor ons watersysteem, maar de maatschappij verwacht dat we ons ook inzetten voor biodiversiteit, het besparen van energie en het minder uitstoten van stikstof en koolstofdioxide.
Daarnaast merken we dat het werven van geschikt personeel een uitdaging wordt. Er zijn minder medewerkers beschikbaar. We zullen tevens moeten investeren in de jongeren, trainees aan ons binden en samenwerking met opleidingen intensiveren.
Ook het nieuwe regeerakkoord vraagt van ons waterschap inzet. Het nationaal programma landelijk gebied gaat over het terugdringen van stikstof, het verbeteren van de waterkwaliteit en het omgaan met klimaatverandering. Water en bodem worden leidende principes voor de inrichting. Nu al kijken collega overheden ons aan om aan de voorkant mee te denken bij ruimtelijke ordening uitdagingen. Dit vraag extra inzet van het waterschap.
Belangrijkste aandachtspunten van de opgave
In 2021 is het veenweide programma vastgesteld. Een prachtige mijlpaal, waarin de gezamenlijke overheden en maatschappelijke organisaties hebben laten zien samen te staan voor de toekomstige uitdagingen in het veenweide gebied. Er zijn besluiten genomen over het verminderen van de bodemdaling en het beperken van de CO2 uitstoot.
Het stroomgebiedsbeheerplan 2022-2027, met daarin plannen voor de kaderrichtlijn water, is in 2021 besloten. We gaan als provincie en waterschap in deze derde periode met de omgeving de uitdaging aan de waterkwaliteit van de Friese wateren te verbeteren. Een mix van instrumentaria zetten we in, zoals het aanleggen van natuurvriendelijk oevers, het visvriendelijk maken van de gemalen en het beperken van de emissies van de landerijen.
